Rok temu włożyłem 20 000 zł w trzyletnie obligacje skarbowe z oprocentowaniem 5,75%. Po dwunastu miesiącach naliczyło się 1150 zł odsetek brutto. To wygląda dobrze, ale saldo nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy realnie jestem bogatszy właśnie o 1150 zł.
Żeby to sprawdzić, trzeba oddzielić trzy rzeczy: nominalne odsetki widoczne po roku, modelowy podatek, który będzie rozliczony przy realizacji dochodu, oraz inflację. Dopiero wtedy da się porównać obligacje z prostą alternatywą: gotówką leżącą bez oprocentowania.
| Etap obliczenia | Wynik |
|---|---|
| Odsetki brutto | 1150 zł |
| Odsetki po modelowym podatku | 931,50 zł |
| Realny zysk po podatku i inflacji | około 302 zł |
| Realny zysk przy modelowym przedterminowym wykupie | około 145 zł |
Podatek nie został po pierwszym roku faktycznie pobrany, bo TOS kapitalizuje odsetki. Kapitał i odsetki są zasadniczo wypłacane przy wykupie po trzech latach. To zatem analiza ekonomiczna pierwszego roku, a nie rozliczenie zakończonej inwestycji.
Co dokładnie kupiłem
28 maja 2025 roku kupiłem 200 obligacji TOS0528. Jedna kosztowała 100 zł, więc cały zakup wyniósł 20 000 zł. TOS to trzyletnie oszczędnościowe obligacje skarbowe: w tej emisji oprocentowanie jest stałe przez pełne trzy lata i wynosi 5,75% rocznie. Odsetki po każdym rocznym okresie są kapitalizowane, czyli powiększają wartość, od której liczone są następne.
Oficjalny komunikat dla emisji TOS0528 podaje też z góry kwotę wykupu 118,26 zł brutto za jedną obligację. To znana nominalna kwota po trzech latach. Nie mówi jednak, jaką będzie miała wtedy siłę nabywczą — skumulowanej przyszłej inflacji po prostu jeszcze nie znam.
Ta część portfela nie miała podwoić kapitału. Ma być spokojniejszym elementem obok aktywów o większych wahaniach. Strukturę i publiczny wynik całego portfela pokazuję na stronie portfela, bez ujawniania pełnych prywatnych kwot.
Nominalny wynik po pierwszym roku
Obliczenie brutto jest proste:
20 000 zł × 5,75% = 1150 zł
20 000 zł + 1150 zł = 21 150 złPo pierwszym roku naliczyło się więc 1150 zł odsetek brutto, a wartość brutto wynosi 21 150 zł. Nie oznacza to, że otrzymałem 1150 zł na konto. Odsetki zostały skapitalizowane. Saldo brutto pokazuje stan ekonomiczny obligacji, ale nie wypłatę gotówki i nie uwzględnia jeszcze podatku ani tego, co w tym czasie stało się z cenami.
To rozróżnienie jest podobne do tego, które opisywałem w materiale o realnej wartości miliona: kwota nominalna może rosnąć, a jej siła nabywcza niekoniecznie rośnie w tym samym tempie.
Inflacja: ile wart jest wynik brutto
Do porównania używam finalnego odczytu GUS: w maju 2026 roku ceny towarów i usług konsumpcyjnych były o 3,1% wyższe niż w maju 2025 roku. To wskaźnik dla przeciętnego koszyka gospodarstw domowych, nie moja osobista inflacja ani zmiana ceny każdego produktu.
Kapitał 20 000 zł musiałby urosnąć do 20 620 zł, aby jedynie dotrzymać temu wzrostowi ogólnego poziomu cen:
20 000 zł × 1,031 = 20 620 złRealną wartość kwoty brutto liczę przez podzielenie jej przez wskaźnik cen:
21 150 zł ÷ 1,031 = około 20 514,06 złTo daje około 514,06 zł realnego zysku brutto. Nie wystarczy po prostu odjąć 3,1% od 5,75%. Różnica procentów, 2,65%, jest szybkim przybliżeniem. Dokładny zapis realnej stopy to 1,0575 ÷ 1,031 − 1.
Co zmienia modelowy podatek
Od dochodu z odsetek obowiązuje 19-procentowy podatek. W TOS pierwszy rok nie kończy się jednak wypłatą odsetek na konto, więc nie twierdzę, że urząd skarbowy albo agent emisji już pobrał 218,50 zł. To model odpowiedzi na pytanie: ile pierwszy rok byłby wart po uwzględnieniu podatku, który zostanie pobrany przy realizacji dochodu?
1150 zł × 19% = 218,50 zł podatku
1150 zł − 218,50 zł = 931,50 zł odsetek netto
20 000 zł + 931,50 zł = 20 931,50 złPo podzieleniu przez inflację modelowa realna wartość wynosi:
20 931,50 zł ÷ 1,031 = około 20 302,13 złInaczej mówiąc: hipotetyczny pierwszoroczny wynik po podatku to około 302,13 zł realnego zysku. To mniej niż 1150 zł na początku artykułu, ale nie jest to ani faktycznie wypłacona kwota, ani dowód, że obligacje nie miały sensu.
A gdyby pieniądze leżały bez oprocentowania?
Żeby ocenić 302 zł, potrzebuję punktu odniesienia. Nie porównuję tu TOS z lokatą, kontem oszczędnościowym, funduszem pieniężnym, akcjami, złotem czy kryptowalutami. Sprawdzam wyłącznie prosty wariant: 20 000 zł gotówki z oprocentowaniem 0%.
20 000 zł ÷ 1,031 = około 19 398,64 złGotówka bez oprocentowania straciłaby około 601,36 zł siły nabywczej. Modelowa realna wartość obligacji po podatku to około 20 302,13 zł, więc różnica wynosi około 903,49 zł. W zaokrągleniu: obligacje zachowały około 903 zł więcej siły nabywczej niż gotówka na 0%.
Pytanie nie brzmi więc tylko, czy 302 zł to dużo. Warto też zapytać, co te pieniądze miały robić i co stałoby się z nimi w alternatywnym scenariuszu. W tej funkcji obligacje zachowały siłę nabywczą i dały dodatni wynik realny.
Co przy przedterminowym wykupie
Przedterminowy wykup to nie sprzedaż na rynku. W przypadku TOS zakupionych po 1 września 2024 roku oficjalna opłata wynosi 1 zł za obligację. Dla 200 sztuk modelowa opłata to 200 zł.
Poniższy wariant zakłada czysto rachunkowo, że wykup następuje dokładnie po 12 miesiącach. Oficjalne zasady mówią, że odsetki są naliczane do piątego dnia roboczego po dyspozycji, a wypłata następuje po kilku dniach roboczych. Prawdziwy wynik zależałby zatem od dnia złożenia dyspozycji; 145 zł nie jest jej dokładną symulacją.
1150 zł − 200 zł opłaty = 950 zł dochodu przed podatkiem
950 zł × 19% = 180,50 zł podatku
950 zł − 180,50 zł = 769,50 zł dochodu netto
20 000 zł + 769,50 zł = 20 769,50 zł
20 769,50 zł ÷ 1,031 − 20 000 zł = około 145,00 zł realnego zyskuPodatek w tym modelu dotyczy faktycznego dochodu pomniejszonego o opłatę za przedterminowy wykup. To istotne, bo nie liczę 19% od pełnych 1150 zł, gdy 200 zł zostało oddane w opłacie.
| Wariant po roku | Realny zysk |
|---|---|
| Dalsze trzymanie, model po podatku | około 302 zł |
| Modelowy przedterminowy wykup | około 145 zł |
Koszt wyjścia nie znaczy, że przedterminowy wykup zawsze jest błędem. Może być potrzebny, gdy zmienia się sytuacja życiowa. Pokazuje tylko, że trzyletni horyzont ma znaczenie już w pierwszym roku.
Inflacja graniczna
Przy jakiej inflacji modelowy wynik po podatku zachowałby dokładnie siłę nabywczą startowych 20 000 zł? Liczę to bez wcześniejszego wykupu:
20 931,50 zł ÷ (1 + inflacja) = 20 000 zł
inflacja = 20 931,50 zł ÷ 20 000 zł − 1 = 4,6575%Próg to około 4,66%, w praktyce 4,7%. Przy inflacji 3,1% model daje dodatni realny wynik. Przy około 4,66% wynik realny byłby bliski zera, a powyżej tej wartości dodatni wynik nominalny mógłby iść w parze z ujemnym wynikiem realnym. To nie jest uniwersalny próg dla wszystkich obligacji: dotyczy tej stopy, tego podatku, pierwszego roku i wariantu bez opłaty za wcześniejszy wykup.
Czy 302 zł to mało?
Nie ma jednej odpowiedzi. Gdybym oczekiwał szybkiego wzrostu kapitału, to 302 zł realnego wyniku po roku nie byłoby satysfakcjonujące. Takie nie było jednak zadanie tych pieniędzy. TOS miały wprowadzić do portfela spokojniejszą część, bez codziennych wahań ceny i ze znanym mechanizmem naliczania odsetek.
Detaliczne obligacje skarbowe w PLN mają relatywnie niskie ryzyko niewypłacalności emitenta, ale ich wynik nadal podlega ryzyku inflacyjnemu, kosztowi wcześniejszego wyjścia i kosztowi utraconych możliwości. Dla mnie ta inwestycja spełniła oczekiwania właśnie w tej roli. Jeśli celem byłby bieżący dochód, mechanika TOS byłaby mniej wygodna; porównanie wypłat z obligacji i innych aktywów opisałem w artykule „Czy milion złotych wystarczy, żeby nie pracować?”.
Z kolei w porównaniu dwóch mieszkań w Warszawie i obligacji ważne były nie tylko odsetki, lecz także prostota, płynność, koszty i rytm przepływu pieniędzy. Ten sam procent nie odpowiada automatycznie na każde z tych pytań.
Pełny wynik poznam dopiero w 2028 roku
W momencie nagrywania filmu, około dwa miesiące po pierwszej rocznicy zakupu, rachunek pokazywał około 21 350 zł brutto. Nie traktuję tego jako wartości „na dziś” ani nie aktualizuję jej bieżącymi odsetkami. Główne obliczenia powyżej celowo dotyczą dokładnie pierwszych 12 miesięcy.
Nominalna stopa i mechanizm obligacji są znane, podobnie jak kwota wykupu brutto. Dopiero w 2028 roku, po wykupie, będzie można policzyć pełny wynik netto i realny — z rzeczywistą, skumulowaną inflacją za trzy lata. Wtedy warto będzie wrócić do tego artykułu i porównać model z zakończoną inwestycją.
Podsumowanie po pierwszym roku
| Pozycja | Wartość |
|---|---|
| Kapitał początkowy | 20 000 zł |
| Odsetki brutto po roku | 1150 zł |
| Modelowe odsetki po podatku | 931,50 zł |
| Realny zysk brutto | około 514 zł |
| Realny zysk po modelowym podatku | około 302 zł |
| Realna strata gotówki przy 0% | około 601 zł |
| Przewaga obligacji nad gotówką 0% | około 903 zł |
| Realny zysk przy modelowym wcześniejszym wykupie | około 145 zł |
| Inflacja zerująca realny wynik po podatku | około 4,66% |
Wartości realne w tej tabeli są wyrażone w sile nabywczej z maja 2025 roku. Nominalne 1150 zł wygląda znacznie lepiej niż realne 302 zł, ale nie znaczy to, że inwestycja była bez sensu. W porównaniu z gotówką bez oprocentowania obligacje zachowały około 903 zł więcej siły nabywczej i spełniły funkcję spokojniejszej części mojego portfela.
Sam procent z oferty nie wystarcza do oceny inwestycji. Trzeba jeszcze uwzględnić podatek, inflację, koszt wyjścia i cel, jaki miały realizować te pieniądze.